W skrócie: Praca tylko dla jednego klienta sama w sobie nie czyni Cię pracownikiem, ale może o tym świadczyć. Liczy się Twój rzeczywisty status zatrudnienia. Sole traderzy płacą Income Tax i składki Class 4 National Insurance w ramach Self Assessment. Kontraktorzy działający przez własną spółkę LTD mogą podlegać przepisom off-payroll (IR35), co może oznaczać opodatkowanie podobne jak u pracownika.
Zacznij od statusu zatrudnienia
Wielu kontraktorów pracuje dla jednej firmy przez miesiące, a nawet lata. HMRC nie patrzy wyłącznie na liczbę klientów. Ocenia rzeczywisty charakter współpracy. Kluczowe pytania to:
- Kontrola: czy klient decyduje, jak, kiedy i gdzie pracujesz?
- Zastępstwo (substitution): czy możesz wysłać kogoś innego do wykonania pracy?
- Wzajemność zobowiązań (mutuality of obligation): czy klient musi oferować pracę, a Ty musisz ją przyjąć?
- Ryzyko finansowe: czy inwestujesz własne pieniądze, poprawiasz błędy na własny koszt lub ryzykujesz stratę?
- Integracja z firmą (part and parcel): czy jesteś traktowany jak pracownik – z firmowym e-mailem, przełożonym i benefitami?
Jeśli odpowiedzi wskazują na stosunek pracy, możesz być dla celów podatkowych pracownikiem, nawet jeśli umowa mówi „self-employed”. Bezpłatne narzędzie HMRC Check Employment Status for Tax (CEST) pomaga to sprawdzić, ale jest punktem wyjścia, a nie zamiennikiem porady.
Jeśli jesteś samozatrudnionym sole traderem
Rejestrujesz się do Self Assessment i płacisz podatek od zysku (przychód minus koszty uzyskania przychodu, tzw. allowable expenses).
W roku podatkowym 2026-27 (6 kwietnia 2026 – 5 kwietnia 2027) stawki Income Tax poza Szkocją wynoszą:
- Kwota wolna (Personal Allowance): 12 570 £ – 0%
- Stawka podstawowa: 12 571 £ – 50 270 £ – 20%
- Stawka wyższa: 50 271 £ – 125 140 £ – 40%
- Stawka dodatkowa: powyżej 125 140 £ – 45%
Kwota wolna zmniejsza się o 1 £ za każde 2 £ dochodu powyżej 100 000 £. Jeśli mieszkasz w Szkocji, obowiązują szkockie stawki i progi Income Tax – sprawdź je na GOV.UK.
Od zysku płacisz też składki Class 4 National Insurance: 6% między 12 570 £ a 50 270 £ i 2% powyżej 50 270 £. Obowiązkowe składki Class 2 zniesiono od kwietnia 2024 r.
Making Tax Digital
Od 6 kwietnia 2026 r. sole traderzy i wynajmujący nieruchomości z kwalifikującym się dochodem powyżej 50 000 £ muszą korzystać z Making Tax Digital for Income Tax. Oznacza to prowadzenie cyfrowej ewidencji i wysyłanie kwartalnych aktualizacji do HMRC przez zgodne oprogramowanie. Próg spada do 30 000 £ od kwietnia 2027 r. i do 20 000 £ od kwietnia 2028 r.
Jeśli pracujesz przez własną spółkę LTD
Wielu kontraktorów korzysta ze spółki LTD (czasem nazywanej personal service company). Spółka płaci Corporation Tax od zysku, a Ty wypłacasz pieniądze jako wynagrodzenie i dywidendy.
W roku 2026-27:
- Corporation Tax wynosi 19% od zysku do 50 000 £ i 25% od zysku powyżej 250 000 £, z ulgą krańcową (marginal relief) pomiędzy tymi progami.
- Pierwsze 500 £ dywidend jest wolne od podatku. Powyżej tej kwoty dywidendy opodatkowane są stawką 10,75% (podstawowa), 35,75% (wyższa) i 39,35% (dodatkowa).
Przepisy off-payroll (IR35)
IR35 ma zastosowanie, gdy kontraktor pracuje przez własną spółkę, ale gdyby był zatrudniony bezpośrednio, byłby pracownikiem. To, kto ocenia status, zależy od klienta:
- Klienci z sektora publicznego oraz średni i duzi klienci prywatni muszą określić Twój status i przekazać Ci Status Determination Statement. Jeśli jesteś „inside IR35”, podatek i składki National Insurance są potrącane przed wypłatą – podobnie jak przy pensji.
- Mali klienci prywatni nie dokonują oceny. Status musi ocenić Twoja spółka i, jeśli przepisy mają zastosowanie, rozliczyć dodatkowy podatek.
Od 6 kwietnia 2026 r. klient prywatny jest co do zasady „mały”, jeśli spełnia dwa z trzech warunków: obrót do 15 mln £, suma bilansowa do 7,5 mln £, nie więcej niż 50 pracowników.
Długotrwała praca tylko dla jednego klienta może zwiększać ryzyko objęcia IR35, dlatego warto przejrzeć umowy i sposób pracy.
Praktyczne wskazówki
- Zachowuj kopię każdej umowy i każdego Status Determination Statement.
- Upewnij się, że umowa odzwierciedla rzeczywisty sposób pracy.
- Zachowuj paragony za wszystkie wydatki firmowe.
- Przez cały rok odkładaj pieniądze na podatek.
- Sprawdzaj status ponownie przy każdej zmianie umowy.
Właściwa forma zależy od Twojej sytuacji, dlatego przed wyborem między sole traderem a spółką LTD porozmawiaj z księgowym. Jeśli pracujesz dla brytyjskiego klienta, mieszkając w Polsce, ustal też z polskim doradcą podatkowym, w którym kraju rozliczasz dochód.
Jak może pomóc Form My Company
Pracujesz jako kontraktor przez spółkę LTD? Nasz Pakiet Digital to założenie spółki za 290 £, z opłatą Companies House, VAT i rejestracją do Corporation Tax. Działasz jako sole trader? Nasza usługa Self Assessment (120 £) obejmuje przygotowanie i złożenie zeznania podatkowego, a nasi księgowi prostym językiem wyjaśnią Making Tax Digital.
Najczęstsze pytania
Czy jestem pracownikiem, jeśli pracuję tylko dla jednej firmy?
Nie automatycznie. HMRC bierze pod uwagę kontrolę, możliwość zastępstwa, ryzyko finansowe i stopień integracji z firmą. Praca dla jednego klienta może być jedną z przesłanek stosunku pracy.
Co to jest IR35?
IR35, czyli przepisy off-payroll, sprawiają, że kontraktorzy pracujący jak pracownicy przez własną spółkę płacą zbliżony podatek i składki National Insurance jak pracownicy.
Kto decyduje, czy jestem inside IR35?
Decyzję podejmują klienci z sektora publicznego oraz średni i duzi klienci prywatni. Jeśli klient jest mały, decyduje Twoja własna spółka.
Jakie są stawki Class 4 National Insurance w 2026-27?
6% od zysku między 12 570 £ a 50 270 £ i 2% od zysku powyżej 50 270 £.