W skrócie: Mnożnik wyceny pozwala oszacować wartość firmy przez pomnożenie wskaźnika finansowego – często EBITDA, zysku lub przychodów – przez liczbę opartą na podobnych firmach. Spółki prywatne zwykle otrzymują niższe mnożniki niż giełdowe, bo ich udziały trudniej sprzedać. Właściwy mnożnik zależy od branży, wielkości, wzrostu i ryzyka, więc każda liczba to tylko punkt wyjścia.
Czym jest mnożnik wyceny?
Mnożnik to skrócony sposób wyceny firmy. Bierzesz wskaźnik finansowy, np. roczny zysk, i mnożysz go przez liczbę odzwierciedlającą, ile kupujący płacili za podobne firmy.
Na przykład jeśli firma ma skorygowany roczny zysk 200 000 £, a podobne firmy sprzedają się za czterokrotność zysku, przybliżona wartość wynosi 800 000 £. Liczba „cztery” to mnożnik.
Mnożniki są popularne, bo są proste i łatwo je porównywać. Kryje się za nimi jednak wiele założeń, dlatego najlepiej sprawdzają się w połączeniu z innymi metodami.
Popularne mnożniki
- Mnożnik EBITDA: EBITDA to zysk przed odsetkami, podatkami i amortyzacją. Pokazuje zysk operacyjny firmy przed wpływem finansowania i wyborów księgowych. Powszechnie stosowany przy ugruntowanych, rentownych spółkach.
- Mnożnik zysku (P/E): cena podzielona przez zysk po opodatkowaniu. Częściej stosowany przy spółkach giełdowych.
- Mnożnik przychodów: wartość jako wielokrotność sprzedaży. Stosowany przy młodych, szybko rosnących firmach, które nie są jeszcze rentowne, np. niektórych firmach programistycznych.
- Mnożniki branżowe: niektóre branże stosują własne miary, np. powtarzalne honoraria w biurze rachunkowym.
Wartość przedsiębiorstwa a wartość kapitału własnego
Mnożniki takie jak EBITDA zwykle dają wartość przedsiębiorstwa (enterprise value) – wartość całej firmy przed uwzględnieniem długu i gotówki. Aby uzyskać wartość kapitału własnego (equity value), czyli wartość udziałów, zwykle:
- Zaczynasz od wartości przedsiębiorstwa.
- Odejmujesz zadłużenie, np. kredyty bankowe.
- Dodajesz nadwyżkę gotówki.
- Korygujesz o kapitał obrotowy, jeśli tak uzgodniono.
Dlatego dwie firmy o tym samym zysku mogą przynieść swoim udziałowcom bardzo różne kwoty przy sprzedaży.
Korekta zysku
Kupujący rzadko przyjmują zysk ze sprawozdania bez zmian. „Normalizują” go, usuwając pozycje jednorazowe lub nietypowe, takie jak:
- jednorazowy rachunek od prawnika lub duża naprawa
- wynagrodzenia dyrektorów znacznie powyżej lub poniżej stawek rynkowych
- prywatne wydatki księgowane w spółce
- przychody, które po sprzedaży nie będą kontynuowane
Przejrzyste, rzetelne sprawozdania ułatwiają tę korektę i czynią ją bardziej przekonującą.
Co wpływa na mnożnik
Wyższe mnożniki zwykle otrzymują firmy, które mają:
- stabilne, powtarzalne przychody
- wzrost widoczny w liczbach
- szeroką bazę klientów, bez jednego dominującego odbiorcy
- silny zespół zarządzający, niezależny od właściciela
- dobre systemy, umowy i dokumentację
- działalność w branży atrakcyjnej dla kupujących
Niższe mnożniki są typowe, gdy firma jest mała, zależy od jednej osoby, ma kilku dużych klientów lub nieuporządkowaną dokumentację.
Dlaczego spółki prywatne mają niższe mnożniki
Udziałów w spółce prywatnej nie można sprzedać na giełdzie, więc są mniej „płynne”. Kupujący przyjmują większe ryzyko i często mają mniej informacji. W efekcie spółki prywatne zwykle sprzedają się po niższych mnożnikach niż podobne spółki giełdowe. Małe pakiety mniejszościowe mogą być też wyceniane z dyskontem, bo nie dają kontroli.
Skąd biorą się mnożniki
Doradcy porównują Twoją firmę z:
- niedawnymi transakcjami sprzedaży podobnych prywatnych firm
- spółkami giełdowymi z tej samej branży, po korekcie o wielkość i ryzyko
- raportami branżowymi i własnym doświadczeniem transakcyjnym
Uważaj na mnożniki podawane w internecie. Publikowane liczby bardzo się różnią i mogą nie pasować do Twojej branży, wielkości czy regionu.
Kiedy może być potrzebna wycena
- sprzedaż firmy lub wejście inwestora
- emisja lub przeniesienie udziałów między członkami rodziny lub pracownikami
- uruchomienie pracowniczego programu udziałowego
- odejście udziałowca ze spółki
- rozwód, spadek lub planowanie podatkowe
Niektóre z tych sytuacji mają skutki podatkowe, a HMRC może chcieć uzgodnić wartość. Do formalnych celów korzystaj z wykwalifikowanego księgowego lub rzeczoznawcy. Jeśli udziałowiec mieszka w Polsce, transakcja może mieć skutki podatkowe także tam – warto zapytać polskiego doradcę podatkowego.
Jak może pomóc Form My Company
Nie wyceniamy firm, ale pomagamy przygotować się do sprzedaży lub inwestycji. Przejrzyste sprawozdania roczne uwiarygadniają Twoje wyniki. Gdy udziały zmieniają właściciela, usługa emisji i przeniesienia udziałów obejmuje dokumenty i zgłoszenia, a usługa Compliance i due diligence pozwala sprawdzić dokumentację spółki, zanim zrobi to kupujący.
Najczęstsze pytania
Jaki jest typowy mnożnik wyceny małej firmy w UK?
Nie ma jednej liczby. Mnożniki zależą od branży, wielkości, wzrostu, ryzyka i kupującego. Księgowy lub rzeczoznawca znajdzie niedawne porównywalne transakcje w Twojej branży.
Co to jest EBITDA?
Zysk przed odsetkami, podatkami i amortyzacją. To miara zysku operacyjnego często stosowana przy wycenie ugruntowanych firm.
Dlaczego spółki prywatne wycenia się niższymi mnożnikami?
Ich udziały trudniej sprzedać niż akcje giełdowe, a kupujący często mają mniej informacji, więc przyjmują większe ryzyko i płacą mniej.
Czym różni się wartość przedsiębiorstwa od wartości kapitału własnego?
Wartość przedsiębiorstwa to wartość całej firmy. Wartość kapitału własnego to wartość udziałów po odjęciu zadłużenia i dodaniu nadwyżki gotówki.